Uczestnicy wysłuchali referatów wygłoszonych przez pracowników polskich muzeów i placówek naukowych, związanych z ogólną problematyką badań proweniencyjnych w tym zagadnień prawnych dotyczących rewindykacji odnalezionych zabytków i specyfiki grabieży na terenach tzw. Ziem Odzyskanych. W kolejnych blokach tematycznych prelegenci opowiadali o losach poszczególnych kolekcji polskich, ich rozproszeniach, stratach oraz o historiach poszczególnych zabytków.
Dla mieszkańców Malborka szczególnie ważne było przypomnienie, że zamkowe zbiory gromadzone przez niemieckich administratorów do 1945 roku, nie tylko uległy zniszczeniu w wyniku bezpośrednich działań wojennych czy późniejszego wpływu np. czynników atmosferycznych na cenne obiekty zalegające w ruinach zamku. W pierwszych powojennych miesiącach trwała na dużą skalę grabież tego, co udawało się wydobyć plądrującym ruiny szabrownikom i przypadkowym osobom mającym nieograniczony dostęp na teren niestrzeżonego, zniszczonego zamku. Ale to nie wszystko. Malbork był traktowany przez armię sowiecką niczym terytorium okupowane. Było to pogwałceniem umów zawartych przez przywódców zwycięskich w II wojnie światowej mocarstw na konferencjach jałtańskiej i poczdamskiej, w myśl których m.in. i Malbork miał być traktowany jak terytorium państwa polskiego. Poniemieckie, „porzucone” mienie, w tym także zabytki, należały już formalnie do Polski. Ignorując ten fakt pojedynczy żołnierze i grupy czerwonoarmistów plądrowały zamek. Z kolei podejmowane próby ratowania przed kradzieżą zamkowych muzealiów przez polską administrację wojskową, na skutek niewielkich możliwości ochrony ich na miejscu, skutkowało de facto wywiezieniem wielu zabytków z Malborka i ich późniejszym rozproszeniem po wielu ośrodkach muzealnych w kraju. A także utratą wielu z nich lub zniszczeniem.
Konferencja była pierwszą próbą podsumowania projektu naukowego, prowadzonego przez zespół pracowników merytorycznych MZM: Bartłomieja Butryna, Joanny Czarnowskiej, Artura Dobrego, Justyny Lijki i Łukasza Rzepczyńskiego, pod kierunkiem Aleksandry Siuciak. Wszystkie referaty wygłoszone na konferencji zostaną opublikowane w przygotowywanym przez Muzeum Zamkowe wydawnictwie, które ukaże się do końca br.
W trakcie konferencji nastąpiło uroczyste przekazanie przez Dyrektora Muzeum Narodowego we Wrocławiu dr. hab. Piotra Oszczanowskiego na ręce dyrektora Muzeum Zamkowego dr. hab. Janusza Trupindy inwentarza kolekcji militariów „Blellsche Waffensammlung im Hochschloss Marienburg, 1894−1944”, dokumentu pochodzącego z dawnych zbiorów zamku malborskiego. Jest to niezwykle ważne źródło do historii jednej z największych, przedwojennych kolekcji zgromadzonych na zamku w Malborku i – jak powiedział dyrektor wrocławskiego muzeum – w końcu trafiło tu, gdzie jest jego właściwe miejsce.
Napisz komentarz
Komentarze