Jak głosować

Specjalny „Poradnik wyborcy” przygotowała Fundacja im. Stefana Batorego. Na stronie internetowej www.maszglos.pl można znaleźć więcej informacji. Posłużyliśmy się tą publikacją, by pokazać, że udział w wyborach, które odbędą się 16 listopada (niedziela) to łatwizna.

Głosujemy tam,

gdzie mieszkamy

Fundacja Batorego przypomina, że w wyborach samorządowych, inaczej niż np. w wyborach parlamentarnych, możemy głosować wyłącznie w miejscu stałego zamieszkania. Prawo wybierania swoich przedstawicieli w wyborach samorządowych jest „terytorialnie ograniczone”. Możemy głosować tylko na kandydatów z naszej gminy, powiatu czy województwa. Wyjeżdżając poza miejsce swojego stałego zamieszkania pozbawiamy się możliwości udziału w wyborach samorządowych.

Nie możemy się ubiegać o wydanie zaświadczenia o prawie do głosowania, z którym moglibyśmy zagłosować gdziekolwiek w kraju czy nawet za granicą. W lokalu wyborczym w Krakowie nie będziemy mogli zagłosować na burmistrza Malborka i odwrotnie. Tak samo, wyborca stale zamieszkały w Katowicach nie będzie mógł nie będzie mógł zagłosować na radnych Nowego Stawu tylko dlatego, że będzie spędzał weekend w tym mieście.

- Taka sytuacja nie wynika z niedopatrzenia ustawodawcy, ale ma swoje racjonalne uzasadnienie. Otóż ustawodawca przyjął, że mieszkańcy każdej gminy, powiatu i województwa tworzą tzw. wspólnotę samorządową. To właśnie członkowie owej wspólnoty mają prawo decydować o jej władzach w drodze wyborów samorządowych. Kryterium przynależności do wspólnoty danej gminy, powiatu czy województwa jest natomiast stałe miejsce zamieszkania na obszarze wymienionych jednostek samorządu terytorialnego – tłumaczy „Poradnik wyborcy”.

Miejscem stałego zamieszkania jest miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Każdy może mieć tylko jedno miejsce stałego zamieszkania. Miejsce zamieszkania nie musi pokrywać się z miejscem zameldowania, ale w praktyce to właśnie dane z rejestrów meldunkowych w pierwszej kolejności decydują o tym, gdzie możemy zagłosować. Na ich podstawie urzędnicy gminni sporządzają bowiem tzw. stały rejestr wyborców, w którym ujęci są wszyscy wyborcy uprawnieni do głosowania w danej gminie. Do rejestru wpisywane są z urzędu (automatycznie) wszystkie osoby stale zameldowane w danej gminie. Nie jest zatem potrzebny z naszej strony jakikolwiek wniosek o dopisanie do rejestru – trafiamy do niego z chwilą ukończenia 18 roku życia.

Co jednak, jeśli zmieniliśmy nasze miejsce stałego zamieszkania, ale pozostajemy wciąż zameldowani w innej gminie? Chcąc zagłosować poza miejscem zameldowania, powinniśmy złożyć pisemny wniosek o wpisanie do stałego rejestru wyborców w urzędzie gminy, w której stale zamieszkujemy. Należy je złożyć najpóźniej 12 listopada(środa).

14 godzin, cztery karty

Wyborcy będą mieli 14 godzin na oddanie swoich głosów, bo lokale będą czynne od godz. 7 do 21.

- Jeżeli w którejś komisji obwodowej dojdzie do opóźnienia w otwarciu lokalu albo przerwy w głosowaniu, komisja powinna podjąć decyzję o odpowiednim przedłużeniu czasu głosowania – przypominają autorzy „Poradnika wyborcy”.

Po wejściu do lokalu wyborca powinien podejść do stołu, za którym siedzą członkowie komisji obwodowej. Jest ich od siedmiorga do dziewięciorga, w tym przewodniczący i wiceprzewodniczący. Każdy z członków zazwyczaj zajmuje się obsługą wyborców z różnych części danego obwodu głosowania (np. mieszkańców różnych ulic). Wyborca zgłasza się do członka komisji, przekazuje mu dokument tożsamości, a następnie podpisuje się przy swoim nazwisku umieszczonym w spisie wyborców. Kiedy wylegitymujemy się już przed członkami komisji obwodowej, otrzymamy pakiet dokumentów w postaci kart do głosowania we wszystkich wyborach.

Upewnijmy się, że dostaliśmy od członka komisji zestaw zawierający: kartę do głosowania w bezpośrednich wyborach wójta lub burmistrza, kartę do głosowania w wyborach do rady gminy , kartę do głosowania w wyborach do rady powiatu, kartę do głosowania w wyborach do sejmiku województwa.

- Z kartami do głosowania należy się udać do „miejsca zapewniającego tajność głosowania“. W niektórych lokalach jest to kabina osłonięta kotarą, w innych stolik oddzielony wyłącznie przepierzeniem. Ważne, by było to miejsce, gwarantujące, że inny wyborca czy członek komisji nie będzie mógł dostrzec naszego wyboru. Niektórym wyborcom zdarzają się próby oddawania głosu bez udawania się do owego „ustronnego miejsca“, na oczach członków komisji czy innych wyborców. Jest to naruszenie prawa wyborczego, ponieważ tajność głosowania to nie tylko prawo, ale też obowiązek wyborcy – czytamy w poradniku Fundacji Batorego.

Naruszenie to nie powoduje wprawdzie zagrożenia dla ważności całych wyborów, ale obowiązkiem przewodniczącego komisji obwodowej jest zapewnienie, by wyborca nie łamał zasady tajności głosowania. Przewodniczący powinien w takiej sytuacji stanowczo poprosić wyborcę, by udał się w miejsce wydzielone do głosowania. Jeżeli wyborca uzna, że tajności głosowania mu nie zapewniono (np. nie zorganizowano odpowiednio oddzielonych od siebie stanowisk do głosowania) lub doszło do innych naruszeń prawa wyborczego (np. odmówiono mu bezprawnie wydania karty do głosowania, czy podano błędne informacje na temat przebiegu głosowania), może wnieść protest za naruszenie przepisów wyborczych.

Istotny „x”

W „Poradniku wyborcy” wyjaśnione zostało też, w jaki sposób oddać ważny głos:

Na każdej otrzymanej karcie powinniśmy wstawić wyłącznie po jednym znaku „x“ przy nazwiskach wybranych przez nas kandydatów. Głos ważny to głos oddany na wyłącznie jednego kandydata na wójta, jednego kandydata do rady gminy, jednego kandydata do rady powiatu i jednego kandydata do sejmiku województwa. Pamiętajmy, że w kratce na karcie do głosowania musi się znaleźć znak „X“, a nie jakikolwiek inny (np. „V“ czy „-“). Punkt przecięcia kresek tworzących znak „X“ musi się znaleźć w obrębie kratki. Nie mają znaczenia jakiekolwiek dopiski poza kratkami. Można je czynić swobodnie pod warunkiem, że w kratce przy nazwisku wybranego kandydata (lub kandydatów) znajduje się znak „X“, a pozostałe kratki nie zawierają żadnych znaków. W razie pomyłki wyborcy nie ma możliwości otrzymania drugiej karty do głosowania.

Informacja o warunkach ważności oddanego głosu będzie umieszczona na każdej karcie wyborczej oraz na plakatach w lokalu wyborczym. Informacją powinni też służyć członkowie komisji, pamiętając oczywiście, by w żaden sposób nie zasugerować przy tym, na kogo należy zagłosować.