W średniowieczu Powiśle, a wraz z nim teren dzisiejszego Postolina należał do terytorium plemion pruskich, dlatego też podległy one chrystianizacji, podobnie jak Żuławy. Parafia postolińska została erygowana jeszcze 1216 r. przed zajęciem tych obszarów przez Krzyżaków.
Biskup Chrystian i pierwsze misje
Wraz z parafią rozwijało się osadnictwo wokół wsi Postolin, który był ważnym traktem na drodze z Kwidzyna do Sambii. Sztumu wówczas nie było. Miasto to narodziło się w XV w.
Biskup pruski Chrystian powołuje pierwsze parafie w diecezji pruskiej po 1216 r. w Postolinie, Posilge (Żuławka Sztumska) oraz w Starym Targu. Stanowi to dowód, że ww. parafie funkcjonowały w okresie przedkrzyżackim. Misja chrystianizacyjna biskupa Prus (katedra ówczesnego Zantyra) przyniosła efekty, bo bp Chrystian znał język pruski, dzięki czemu zdobywał zaufanie Prusów. Ochrzczono nawet w Rzymie pruskich wodzów imionami Pawła i Filipa, dzięki czemu papież mianował Chrystiana biskupem Prus.(Kościoły i kaplice na terenie diecezji pomezańskiej 1243-1821, ks. Jan Wiśniewski).
W 1237 r. Postolin zostaje zdobyty przez szpitalników Zakonu krzyżackiego. Dodajmy jeszcze przed wzniesieniem malborskiej warowni. Wkrótce parafia w Postolinie stała się ważnym centrum zakonnym. W 1295 r. komtur Henryk von Wilnowe nadaje kościołowi 60 włok, a plebanowi 8 włók ziemi. Postolin stał się punktem, z którego dominikanie realizowali cele misyjne na pogańskie pogranicze pomorsko – pruskie. (komturstwa odpowiadały dawnym ziemiom pruskim). Na terenie wójtostwa sztumskiego w komornictwe malborskim istniało 14 parafii i jedna pruska w Dąbrówce Malborskiej (Malbork – 2 parafie, Sztum, Gościszewo, Królewo, Koniecwałd, Dąbrówka Malb., Nowa Wieś, Postolin, Pietrzwałd, Szropy, Tychnowy, Biała Góra z Zantyrem, Kalwa, Koślinka, Straszewo, Trzściano, Nowy Targ, Krasna Łąka.
Straty świątyni na przełomie wieków
Gotycki kościół pw. św. Michała Archanioła z połowy XIV w. ma burzliwą, choć bogatą przeszłość. Najpierw ucierpiał podczas wielkiej wojny polsko-krzyżackiej w 1410 r., w wyniku działań wojennych związanych m.in. z oblężeniem Malborka przez króla polskiego Władysława Jagiełłę.
W wyniku ówczesnego pożaru świątynia utraciła sklepienia, dach i wyposażenie. Kolejne remonty nie uzyskiwały wsparcia krzyżaków. Skutkiem był brak odbudowy sklepień.
Kolejne etapy destrukcyjne miały miejsce podczas wojen polsko – szwedzkich w XVII w. W 1656 r. miał miejsce groźny pożar, ale dzięki postawie ks. Adama Duchnowskiego uniknięto zniszczeń. W kolejnych stuleciach powracał wystrój. Do dziś zachwycają barokowo zdobienia kolumn, ołtarzy i obrazów. Obrazy barokowe, feretrony oraz przebudowana na wzór włoski kaplica budzą pod dziś dzień wrażenie na przybyłych. Zachwyca też wielka bryła kościoła z wydatną wieżą. Rzadko zdarza się, że tak mała, która utraciła na znaczeniu miejscowość, dysponuje tak okazałą świątynią.
Warto pamiętać, że świątynia znana jest z kultu sanktuaryjnego Matki Boskiej Szkaplerznej, związanego ze wspomnianą wcześniej kaplicą.
W XIX w. kościół wymagał poważnych nakładów na remont, na co pozytywnie odpowiedziała administracja pruska. W latach 1867-69 odnowiono mury, przemurowano szkarpy, założono sklepienia gwieździste, dobudowano wieże i na nowo wyposażono neogotyckie ołtarze.
W historii parafii zapisał się proboszcz ks. Paweł Matemblewski, pod którego patronatem odbywała się kolejna renowacja (1911 r. - naprawa dachu, polichromia).
Podczas II wojny światowej mieszkańcy parafii ucierpieli, lecz kościół ocalał. Świątynia została konsekrowana w 17 czerwca 1871 r. W pierwszą niedzielę po 16 lipca do Postolińskiej Matki Boskiej Szkaplerznej przybywa tysiące pielgrzymów. Obecnie duszpasterstwo parafialne i posługę sprawuje ks. prob. Stanisław Gadzina, wicedziekan sztumski, który jest także materialnym opiekunem kościoła i jej dziedzictwa.
* Na podstawie Kościoły Diecezji Elbląskie. Nasze dziedzictwo. t. II, Danuta i Jan. P. Dettlaff
* Kalendarium wydarzeń związanych z historią kościoła w plikach zdjęciowych.
Tekst i fot.
W. Mocny/wikimedia
Napisz komentarz
Komentarze