Czym są odleżyny i w jaki sposób powstają?
Odleżyny powstają w wyniku ucisku tkanek miękkich, gdzie krążenie krwi jest utrudnione. Wtedy odczuwany jest ból i mrowienie, jeśli taki stan trwa kilka godzin, może dojść do uszkodzenia tkanek. Ryzyko powstawania odleżyn jest największe u osób chorych, zmuszonych do leżenia w łóżku i niemających możliwości samodzielnie zmienić pozycji w łóżku. Jest to częsty problem chorych nieprzytomnych, którzy nie mogą dać sygnału, że w danym miejscu odczuwany jest ból i mrowienie.
Skóra w moejscu, gdzie tworzy się odleżyna, jest zaczerwieniona i nie blednąca, ucieplona, obrzęknięta oraz może być stwardniała. W kolejnym stadium można zaobserwować uszkodzenie tkanki oraz pęcherze. W następnym, trzecim stadium tkanka skórna i podskórna są zniszczone, a rana wyraźnie odgraniczona. Widoczna jest czerwona ziarnina oraz żółte masy rozpadających się tkanek. Ostatnie stadium to faza, w której dochodzi do martwicy tkanek, mięśni, stawów oraz kości.
Najważniejsza jest profilaktyka.
Aby nie dopuścić do powstawania odleżyn, najważniejsza jest częsta zmiana pozycji w łóżku. Wtedy ucisk na tkanki jest równomiernie rozłożony, na różne części ciała. Zmiana pozycji powinna nastąpić co dwie godziny. Obecnie stosowane są specjalne materace przeciwodleżynowe, zmiennociśnieniowe. Taki materac jest zbudowany z wielu komór wypełnianych powietrzem. Co jakiś, określony czas niektóre komory są napełniane powietrzem, a inne opróżniane. Dzięki temu zmienia się miejsce ucisku na tkanki. Bardzo ważne w profilaktyce odleżyn jest odpowiednie nawodnienie oraz prawidłowe odżywienie organizmu. Niezbędna jest również higiena skóry, powinna być zawsze czysta i nawilżona. Można zastosować zapobiegawczo maść na odleżyny i inne kremy nawilżające.
Leczenie czasem bywa trudne.
Najważniejsze jest, aby zacząć działać szybko, już w fazie uszkodzenia naskórka. Aby zapewnić wilgotne środowisko, stosuje się maść na odleżyny zawierającą alantoinę lub żel hydrokoloidowy. Te preparaty zapobiegają tworzeniu się strupów oraz chronią skórę przed zakażeniami i martwicą. Obecnie polecana jest maść na odleżyny nawilżająca, a nie wysuszająca. W późniejszych stadiach odleżyn leczenie jest trudne, stosowane są różnego rodzaju opatrunki: hydrokoloidowe, alginianowe, hydrożelowe.
